Religious Pluralism and Social Boundaries: A Qualitative Study of Sunni-Alevi Interaction in Eastern Anatolia's Bayburt Province
DOI:
https://doi.org/10.66236/senarai.2025.1.3.69-86Keywords:
History of Islamic Sects, Bayburt, Alevism, Faith, Worship, CultureAbstract
Alevism is often perceived as a homogeneous belief system; however, research reveals significant internal diversity shaped by its dispersion across various regions and cities. Understanding the cultural and religious expressions of Alevis in different local contexts is essential to grasp the authenticity and lived experience of the faith. Despite the predominance of the Sunni-Hanafi population in Bayburt, a small Alevi community exists within the province. To date, this community has received little to no scholarly attention. This study aims to explore the cultural and social connections of Alevis residing in eight villages within Bayburt Province to the broader Alevi faith. It also examines their interactions with the surrounding Sunni population and investigates the challenges associated with the intergenerational transmission of their religious and cultural heritage. Employing a qualitative research design, data were collected through in-depth interviews conducted during field visits to these villages. The interviews provided insights into how Alevi individuals perceive their identity, construct their social world, and assign meaning to their religious practices. Findings indicate that Alevism in Bayburt is increasingly limited to symbolic practices performed at visitation centers, is largely disconnected from its ritual and ethical dimensions, and is facing serious challenges in terms of cultural continuity. The study concludes that Alevism in this region is at risk of cultural erosion and potential extinction if these patterns persist.
Downloads
References
B. Merriam, Sharan. Nitel Araştırma Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber. çev. Selahattin Turan. Ankara: Nobel Yayınları, 3. Baskı., 2018.
Babür, Yusuf. “Erzincan’da Bulunan İki Alevi Ziyaretgâhı: Kırklar Makamı ve Sultan Seydi (İnançlar, Anlatılar)”. IV. Uluslararası Alevilik Ve Bektaşilik Sempozyumu (18-20 Ekim 2018 Ankara) Bildiriler Kitabı. ed. Orhan Kurtoğlu - Ayşe Çamkara Enginer. Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Kültürü Açısından Hacı Bektaş-ı Velî Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları, 2018.
Banaz, Şaban. “Çorumlu Caferileşmiş Alevilerin Caferileşme Süreçleri ve Temel İnanç Esasları”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi Güz/95 (2020), 169-198.
Bodrogi, Krisztine Kehl. Kızılbaşlar/ Aleviler. çev. Oktay Değirmenci - Bilge Ege Aybudak. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2017.
Bozkuş, Metin. Sivas ve Çevresinde Yaşayan Alevilerin İnançları. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1999.
Dalyan, Murat Gökhan. Adıyaman Alevileri (Tarih ve Kültür). Elazığ: Asos Yayınları, 2022. Demir, Oğuzhan Ömer. “Nitel Araştırma Yöntemleri”. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri.
İstanbul: Alfa Yayınları, 4. Baskı., 2014.
Ekinci, Mustafa. Anadolu Aleviliği’nin Tarihsel Arka Planı. İstanbul: Beyan Yayınları, 2. Baskı., 2010.
Elpe, Ebru. “XIX. Yüzyıldan Günümüze El Sanatları”. XIX. Yüzyıldan Günümüze Bayburt Sempozyumu. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 2015.
Erkân, Ümit. 16. Yüzyıl Osmanlı’da Kızılbaş Ayaklanmaları. Ankara: Araştırma Yayınları, 2016
Kaplan, Doğan. Yazılı Kaynaklarına Göre Alevilik. Ankara: TDV Yayınları, 5. Baskı., 2019. Kutlu, Sönmez. “Aleviliğin Dinî Statüsü: Din, Mezhep, Tarikat, Heterodoksi, Ortodoksi ya da
Metadoksi”. İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı. ed. Hasan Onat - Sönmez Kutlu. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
Kutlu, Sönmez. Alevilik-Bektaşîlik Yazıları Aleviliğin Yazılı Kaynakları Buyruk, Tezkire-i Şeyh Safi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2. Baskı., 2008.
Maden, Fahri. “Hızır Belief in Alevism-Bektashism and Alevi-Bektashi Lodges, Tomb and Ocaks Named as Khidr (Hıdır)”. Journal of Alevism-Bektashism Studies 0/14 (01 Haziran 2017), 119-162. https://doi.org/10.24082/abked.2016.14.006
Melikoff, Irene. Uyur İdik Uyardılar Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları. çev. Turan Alptekin.
İstanbul: Cem Yayınevi, 1. Baskı., 1993.
Onat, Hasan. “Kimlik-Teoloji İlişkisi Bağlamında Alevilik-Bektaşîlikle İlgili Kimlik Tartışmaları Üzerine”. Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi 1 (2009), 18-31.
Subaşı, Necdet. “Anadolu Aleviliği Üzerine”. Bilimname : Düşünce Platformu 1/1 (2003), 175- 195.
Tanrıverdi, Ali. “Anadolu Alevi Geleneğinde Kutsalların Bir Derlemesi: Adıyaman Örneği”.
Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi 3/5 (2018), 139-158.
Tuğrul, Talip. Tunceli Aleviliğinde İnanç ve İbadet (Sarı Saltık Ocağı Örneği). İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2006.
Turan, Ahmet - Üçer, Cenksu. “Bir Alan Araştırmasının Anatomisi: ‘Tokat Yöresi Alevileri, Tarihçesi, İnançları, Örf ve Adetleri’”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20/20-21 (2005), 35-67.
Üçer, Cenksu. Alevilikte Musahiblik. Ankara: Araştırma Yayınları, 2011.
Ünlüsoy, Kamile. Anadolu’da Hz. Ali Tasavvurları (XII.-XVI. Yüzyıllar). Ankara: Türk Tarih Kurumu, 3. Baskı., 2020.
Üzüm, İlyas. “Kızılbaş”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 25/546-557. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
Üzüm, İlyas. Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik. İstanbul: İSAM Yayınları, 3. Baskı., 2007.
Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları, 12. Baskı., 2021.
Yıldız, Harun. “Alevilik’te İnanç, İbadet/ Erkânlar ve Ahlakî Boyut”. Alevilik Bektaşilik Tarihi, Dinî, Sosyal ve Güncel Boyutlarıyla. Ankara: Bilay Yayınları, 1. Baskı., 2021.
Yıldızoğlu, Hümeyra. Bayburt İli Halkbilimi ve Etnografyası. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
Downloads
Published
Issue
Section
Citation Check
License
Copyright (c) 2025 Journal of Islamic Heritage and Civilization

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Author Declaration, Copyright, and Licensing
By submitting a manuscript to Senarai: Journal of Islamic Heritage and Civilization, authors confirm that the submission is original, has not been published previously, and is not under consideration by another journal or publisher. The corresponding author confirms that all co-authors have approved the manuscript and agree to its submission. Authors are responsible for obtaining any required institutional approvals and permissions for the use of copyrighted third-party materials.
Authors retain copyright of their work without restriction. By accepting publication, authors grant the journal the right of first publication.
Articles published in Volume 1, Issue 1 through Volume 1, Issue 3 are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) license.
Beginning with Volume 1, Issue 4 and for all subsequent issues, articles are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) license. Under this license, users may copy, distribute, and adapt the work for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given and derivative works are licensed under the same terms.
Authors may deposit, share, and disseminate the published version of their articles through institutional repositories, personal websites, and academic networks, provided that the original publication in Senarai: Journal of Islamic Heritage and Civilization is properly acknowledged.
Detailed information regarding copyright ownership, licensing conditions, and reuse rights is available in the journal’s Copyright Policy.